Onderweg – de expositie

Foto’s, tekeningen, schilderijen, brieven en verhalen uit de katernen van de serie OndertussenOnderweg.

2015. Een jaar waarin onderweg een andere betekenis kreeg door de iconische beelden van de duizenden mensen op de vlucht. In dat jaar gingen kunstenaars en schrijvers op reis om te ontmoeten en nog niet gehoorde verhalen van vluchtelingen te vangen in tekst en beeld.

Senad Alic schilderde, Olga Grigorjeva tekende en schreef, Negin Zendegani fotografeerde en Fleur Bakker reisde naar de randen van Europa en tekende.

Podium Mozaiek
8 februari – 20 maaart
maandag t/m vrijdag vanaf 11 uur
zaterdag en zondag vanaf 10 uur

Een doodgewone wereld

Door Chris Keulemans

“Een oorlog is eigenlijk niet spectaculair. Afgezien van die enkele bom gaat het meeste in stilte kapot. Energietoevoer, communicatie met de buitenwereld, toekomstverwachtingen, vertrouwen in je buren. Soms zou je bijna vergeten dat de oorlog nog bestaat. Hij kan zich tijdelijk verplaatsen, naar een andere frontlijn, naar kelders of vergaderkamers. Maar ook dan blijven de dingen kapotgaan. Een straat in oorlogstijd, vooral in zo’n sluipende, haast afwezige oorlog, is als een bejaarde die zich uitkleedt. Dat gaat heel langzaam. Wat je ziet verschijnen wordt steeds kwetsbaarder. De kleur is vanhet lichaam geweken. Het staketsel komt bloot te liggen. Het is rimpelig en ongespierd. Niet alles werkt meer. Schuldig is het niet, kwaad kan het nauwelijks nog, maar het moment is voorbij dat je je hoop erop mag vestigen.”
Chris Keulemans is schrijver, journalist, reiziger en mede-initiatiefnemer van Ondertussen.

Ontwerp door Anush Martirossian.

 

Wij van het azc

Door George Tobal met illustraties van Fleur Bakker

“Toen we als gezin weer moesten verhuizen, stonden we tegen over elkaar voor de witte bus die ons weg bracht naar een andere plek. Een afscheid.
Ik keek haar aan en zei:
Ik here op. Finish.
Ze keek me aan en zei: nee. Tot ziens.
Tot ziens?
Ja. Tot ziens.
Goed. Tot ziens”
George Tobal, theatermaker, schrijver, woonde 11 jaar in asielzoekerscentra in Nederland.
De Overkant

Door Fronnie Biesma

“De kinderen zeggen tegen alle buren goedemorgen, ze dachten even dat dat de naam van de buren was. Ze gaan nog niet naar school, spelen op straat en worden gepest door de andere kinderen in het dorp. Zouden die kinderen weten dat deze kinderen op een te kleine boot met teveel mensen dagenlang over de zee gevaren hebben, bang, in de armen van hun moeder en vader? De reis van Libië naar Catania, Sicilië, Italië. Dat ze gelukkig de boot twee dagen ervoor gemist hebben, omdat ze werden opgepakt en opgesloten. Dat iedereen van die boot verdronken is.”

Fronnie reisde in 2015 langs asielzoekerscentra. Flarden en foto’s, fragmentatie.

Asielzoekerscentrum Slagharen

Door Olga Grigorjeva

“Als mensen hoorden waar we naar toe moesten verhuizen glimlachten ze en sommigen zongen dan vrolijk: ´Slag- haaaaaa-ren´. Raar, raar, raar, het is helemaal niet zo grappig o zo vaak met spullen en spulletjes op de trein te stappen en oude vrienden en kennissen achter te laten. De kinderen moeten naar een nieuwe school. Pff….Maar oké. We moeten eerst met een bus, dan de trein, nog een bus, een stukje lopen en daar dan eindelijk azc Slagharen. Ik kijk rond. Er is niets bijzonders op deze plek. Waarom reageerden mensen zo vrolijk. De volgende ochtend word ik wakker van rare geluiden: gillende mensen, hard gelach, muziek, clowns. In dit azc horen we de geluiden van een attractiepark en we gaan het ritme daarvan in ons leven volgen. Eerst vind ik het akelig die vrolijke geluiden in deze onvrolijke omgeving. Tot ik me realiseer dat het een geweldige metafoor is voor alles wat er in die maanden met mij gebeurt. Het gewone leven gaat vrolijk door alleen ik hoor er niet meer bij. Ik leef niet meer. Ik ben bezig met wachten.”

Olga schildert, tekent en maakt beeldhouwwerken en door middel van haar kunst verbindt ze mensen. Ze schreef en tekende een katern waarin ze haar ervaringen in het asielzoekerscentrum in Slagharen vormgeeft en vertaalt naar tips voor mensen die op de vlucht, in Nederland in een azc belanden.

 

Rare Vogels

Door Senad Alic

“Pas na een aantal maanden lukt het me om telefonisch contact te maken met mijn jongste broer. Op zijn tocht was hij ergens in Duitsland gestrand en ik in Nederland. Broer: ´ik heb een besluit genomen: ik ga naar Nieuw-Zeeland´. Ik:´Nieuw Zeeland. Waarom zo ver?´. Broer: ´Ver? Ver van wat?”

Senad Alic maakte een prentenboek voor kinderen en volwassenen. Vijftien werken vormen het residu van vijftien jaar reizen langs asielzoekerscentra in Nederland en vijftien jaar ontmoetingen met kinderen en volwassenen in die azc´s. Senad ziet de combinatie van autonoom werk en kunst maken met anderen als twee sporen van een trein: die kunnen parallel lopen en elkaar inspireren en aanvullen. Senad is sinds de opriching verbonden aan de Vrolijkheid. Daarnaast is hij artistiek leider van De Werkelijkheid en ook curator van Podium Mozaiek.

 

Onderweg

By ,   No tags,   0 Comments
Onderweg

Fleur tekende, Fronnie schreef.

“Ik schrijf en ik teken en bij alles heb ik het scherpe bewustzijn hoe het is voor de mensen onderweg die aan de andere kant van de grens geboren zijn. Het is goed om op die grens te zijn. Het is de werkelijkheid in de ogen kijken. Zoals de mensen in Sicilië de mensen op de boten in de ogen kijken en de doden begraven. Doe doe je als je op de grens van Europa woont.”

Fleur tekent en schildert ontwerpt en geeft haar betrokkenheid bij en met vluchtelingen en asiezoekers vorm in concrete projecten. Ze heeft verschillende kunstprojecten in asielzoekerscentra opgezet via De Vrolijkheid, Meneer de Leeuw en de Refugee Company. Voor OndertussenOnderweg maakte ze samen met Fronnie Biesma een omgekeerde reis naar Sicilië. Ze ontmoetten en zagen. Aan de kust waar mensen op de vlucht Europa bereikten of onderweg verdronken. Het schuldige landschap.

 

Toen kinderen niet meer werden opgesloten

Tekst, afbeeldingen en foto’s:
De kinderen die verbleven in de gesloten gezinsvoorziening in Zeist
De kinderen uit de asielzoekerscentra, hun vriendjes en vriendinnetjes
Gerard Kooistra
Monique Hoving
Fronnie Biesma
Saskia Cloosterman
Safaa Khazal

Binnen hangen de wanden propvol kleurige schilderijtjes. Veel roze en rood. Hartjes met daarin de woorden ‘love’, ‘hope’ en ‘home’. De grijze buitenmuren van het terrein zijn bedekt met groene camouflagebladeren. Rond een binnenplaats met veel speel- en fitness toestellen staan een soort blokhutten. Binnen is er speelruimte met een playstation, veel speelgoed en boeken en een creatieve ruimte vol met glitters en andere materialen om te verven en te knutselen. Elk gezin heeft een eigen blokhut. De huisjes hebben namen als Mus, Merel en Vink. Het lijkt op een vakantiepark. Maar dan wel in afzondering. De metershoge muur en het schrikdraad laten niets aan de verbeelding over.

Selvy

Fotografie: Negin Zendegani
Tekst: Fronnie Biesma

“Kinderen fotograferen als ze nog maar kort in Nederland zijn laat vooral zien wat het voor kinderen betekent op de vlucht te zijn. Kinderen zijn veerkrachtig. Dat zie je. Maar ook dat de onzekerheid, het anders zijn dan veel andere kinderen in Nederland, het steeds meer wisselen van een tijdelijk thuis in een azc, een sterke wissel trekt op deze jonge levens. Gewone kinderen in een bijzondere situatie.”

Negin Zendegani

Negin Zendagni: beeldend kunstenaar, fotografe. Negin (Iran) kwam eind jaren ’90 naar Nederland. Ze volgde de Rietveld Acadmie en specialiseerde zich in fotografie tijdens de opleiding Vrije Kunst in Arnhem. Ze maakte series over vluchtelingen in Nederland, straatkinderen in Mongolië en de aanwezigheid van het communisme in het dagelijks leven in Vietnam. Voor OndertussenOnderweg fotografeerde ze kinderen in asielzoekerscentra.

p.s. Selvy dat ben jij, dan ben ik. Selvy is een oerpop, zoals kinderen een pop tekenen. De Vrolijkheid wil ervoor zorgen dat alle kinderen in asielzoekerscentra een eigen Selvy krijgen. Wil je daar aan bijdragen en ook een Selvy geven of zelf maken. Dat kan! Want dat blijven we vanaf nu natuurlijk gewoon samen doen. Kijk op www.vrolijkheid.nl

De foto’s van Negin verschenen op 19 juni 2015 in de Volkskrant. Download hier het artikel “De paradox die typisch Nederlands blijkt te zijn“.

 

 

 

Retour Afzender

Door Lou Muuse

Vluchtelingen, Asielzoekers, ontheemden, iedereen weet dat ze er zijn maar waar ze dan precies verblijven is voor veel mensen in Nederland een groot raadsel.

Voor mijn project Retour Afzender ben ik opzoek gegaan naar de verschillende locaties waar mensen wonen en wachten tijdens de asielprocedure.

Als fotograaf word ik gedreven door mijn nieuwsgierigheid. Wanneer het lastig wordt om iets te fotograferen of wanneer ik zelfs iets niet mag fotograferen wil ik dit juist vastleggen. Zo is het ook met de asielzoekerscentra in Nederland. Mag je er nu komen of niet en mag je er nu foto’s maken of niet? Het is allemaal niet vanzelfsprekend, alsof er geheimen zijn. Tegelijkertijd worden de bewoners van sommige centra soms 24u per dag in de gaten gehouden met cameras.

Door de grootschaligheid van de locaties lijken sommige asielzoekerscentra een dorp op zich. Dorpen die afgesloten zijn van de buitenwereld en met maar weinig faciliteiten. Op het eerste gezicht tonen de nieuwere azc’s, met de prefab woningen, een bijna prettige aanblik en goede woonomgeving. Tegelijkertijd merk ik dat hoe vaker ik er kom, hoe kaler en onprettiger ik dit begin te vinden. Twee of meer gezinnen die kamers, douches en keukens delen, bewoners die hierin soms wel 10 jaar wonen, niks in de kamers wat je echt persoonlijk mag of kan maken, de plastic stoelen, de ijzeren kasten en stapelbedden, de saaie gordijnen, overal is het hetzelfde.

In Retour Afzender ben ik de asielprocedure in Nederland gaan visualiseren, via de verschillende verblijfslocaties waar mensen langs komen en waarin mensen nog steeds onderweg zijn. Ze verhuizen van plek naar plek. www.retourafzender.eu

www.loumuuse.com